Participatiewet in Balans: stap voor stap naar beter
De Participatiewet staat aan de vooravond van grote veranderingen. Wat jarenlang om regelgeving draaide, verschuift nu naar de mens. Zo ontstaat meer ruimte voor maatwerk, meer vertrouwen in je professionals, en minder administratieve last. De wijzigingen worden gefaseerd ingevoerd. Dit betekent dat je niet alles tegelijk hoeft om te zetten, maar stap voor stap je werkwijze kunt aanpassen. Bij Verius zijn wij vanaf het begin aan tafel geschoven, bij de VNG, bij het CBS. Wij organiseren zelf een themagroep waarbij gemeenten al in een voorstadium meedenken en meebouwen. Niet om te kijken wat er op ons afkomt, maar om straks klaar te staan. En dat doen we. Hier lees je wat er speelt en wat wij doen, zodat jij je niet druk hoeft te maken over de techniek.
Waarom dit belangrijk is
Deze wijzigingen geven jouw team eindelijk ruimte om te doen waar het echt om gaat: inwoners goed begeleiden. Geen onnodig papierwerk meer, geen ondoordachte handhaving, geen verlies van tijd in systemen. In plaats daarvan krijg je meer flexibiliteit, beter inzicht en echte mogelijkheden voor begeleiding naar werk en participatie.
De concrete stappen
Fase 1 is al in gang. Dit omvat aanvraagprocedures, vaststelling van bijstandsrecht en begeleiding. Hier zijn al wijzigingen doorgevoerd rond onderdelen als mantelzorg en de jongerennorm. X-Works ondersteunt deze al.
Fase 2 en 3 volgen geleidelijk. Hier gaat het om zaken als de ALO-kop (alleenstaande ouderkop, wat een extra inkomensondersteuning voor alleenstaande ouders is als onderdeel van het kindgebonden budget), het bufferbudget voor stabiel inkomen, bijverdienregels voor onder de 27-jarigen en aanpassingen rond de niet rechthebbende partner. Dit zijn geen kleine dingen, maar hoe je gemeente echt gaat werken verandert ermee.
Hoe Verius je ondersteunt
We werken nauw samen met gemeenten aan de invoering van deze wijzigingen. Deze samenwerking zorgt ervoor dat we niet alleen blijven hangen in regelgeving, maar echt naar praktische oplossingen zoeken. Het doel is duidelijk: jouw team moet efficiënter werken en meer tijd hebben voor echte ondersteuning. In X-Works brengen we alle wijzigingen stap voor stap door. Waar dat kan, voegen we aanpassingen al in. Waar we wachten op nadere rekenregels van rijksoverheid, doen we dat op het moment dat deze beschikbaar zijn. Dit voorkomt dat je achter komt te staan met wijzigingen.
De echte klappers volgen in 2027. Sommige maatregelen mogen al in 2026 (gedoogjaar), maar zijn pas vanaf 1 januari 2027 verplicht. Wij bereiden alles nu al voor, samen met de themagroep van gemeenten.
Nieuw: de niet‑rechthebbende partner krijgt 70% (was 50%)
Als je partner geen recht heeft op bijstand (bijvoorbeeld door detentie of studie), dan gaat jouw norm van 50% naar 70% van de gehuwdennorm – mits je 21+ bent en geen kostendelers hebt. Wij passen de leefvorm-tegel hierop aan.
Uniform ALO‑kop
Alleenstaande ouders die door de Belastingdienst niet als alleenstaande worden gezien, krijgen een vaste toeslag (ruim 90% van de gehuwdennorm).
Bufferbudget (€1.000) voor inkomensschommelingen
Een voorziening om te voorkomen dat iemand onder de bijstandsnorm zakt. In X-Works bouwen we een registratiemogelijkheid die aansluit op de afspraken met het CBS.
Uniform verrekenen van inkomsten
Inkomen wordt pas verrekend op het moment dat iemand er daadwerkelijk over kan beschikken. De vakantietoeslag, WGA, keuzebudget, alle regels worden gelijkgetrokken.Een tip van ons: begin nu al met het opschonen van je crediteuren/derden-tabel. Dat is straks cruciaal voor een soepele geautomatiseerde verwerking.
Verruiming bijverdiengrenzen & premie voor jongeren onder 27 jaar
Vanaf 2027 heeft iedereen, ook jongeren, recht op 15% vrijlating (max. 12 maanden, verlengbaar).
Wat doen wij concreet voor jou
Wij luisteren. Via de themagroep met gemeenten bepaalt jullie praktijkervaring onze prioriteiten.
Wij bouwen. Alle benodigde aanpassingen in X-Works worden tijdig opgeleverd. Denk aan de nieuwe tegels voor giften, mantelzorg, de herziene leefvorm en de geheel nieuwe inkomstentegel.
Wij informeren. Via maandelijkse updates met duidelijke release notes , themabijeenkomsten en Webinars.
Wij ondersteunen. Met opleidingen en een supportafdeling helpen wij jou verder.
De weg vooruit
Dit is geen eenmalige update, maar een traject. Tot en met 2027 rollen wijzigingen door. Wij zorgen ervoor dat X-Works meegroeit, dat je geen gaten valt tussen procedures, en dat jouw team altijd weet wat er verandert en waarom. Samenwerking met jou is daarin essentieel. Meer weten of meepraten? We organiseren regelmatig Webinars en themabijeenkomsten waarin we dieper ingaan op fase 2 en 3, de nieuwe inkomstentegel, het bufferbudget en de bulkverstrekking van de individuele inkomenstoeslag. Plan een kennismakingsgesprek in.
Veelgestelde vragen
Niet zeker hoe het werkt? Check hier de FAQ.
Participatiewet in Balans gaat erover dat je gemeente en haar partners samen werken aan maatschappelijke participatie. Het draait om het juiste gesprek op het juiste moment, met aandacht voor wat iemand kan en wil, niet alleen wat hij of zij nodig heeft.
Voor gemeenten die de Participatiewet uitvoeren, en voor de professionals die dagelijks met mensen werken. Ook voor samenwerkingspartners in jouw regio die aan dezelfde doelen werken.
X-Works houdt al die verschillende gesprekken, afspraken en vervolgstappen overzichtelijk. Je ziet snel wie waarvoor klaar staat, wat er afgesproken is en hoe het gaat. Minder administratie, meer ruimte voor het echte werk.
We zien dat sommige onderwerpen lokaal nog om duidelijkheid vragen. Mantelzorg, registraties, precieze werkwijzen, dat zijn vragen waar gemeenten tegen aanlopen. Het komende halfjaar helpen we die op te helderen. Jij krijgt van ons de informatie die je nodig hebt om goed in te voeren. Geen zwevende zaken, maar duidelijkheid waar het telt.